Wat je frisse blik na de zomer waard is

Waarom de beste werkgedachten op vakantie ontstaan

Het is de laatste avond van mijn vakantie. De koffer staat half ingepakt op bed, er liggen nog wat zandkorrels op de badkamervloer en ik zit met een glas wijn op het terras na te denken over helemaal niks. Dan gebeurt het. Ineens weet ik wat er al maanden ontbreekt op het werk. Het is niet die ene collega, het is niet dat ene project. Het is de manier waarop ik mijn werk heb ingericht. Drie weken lang heb ik er niet aan gedacht, en nu is het glashelder.

Herken je dat? Dat de beste werkgedachte van je hele jaar ontstaat op een moment dat je helemaal niet aan het werk bent?

De waarde van een leeg hoofd

In de waan van alledag is er weinig ruimte voor het soort gedachten dat tijd nodig heeft om te landen. Je hoofd staat aan, je agenda barst uit elkaar, je inbox ontploft. Daar is wel ruimte voor snelle oplossingen, maar minder voor inzichten die even moeten rijpen. Die komen pas als de boel even stilstaat, als er lucht is. Op een terrasje, tijdens het fietsen, of op de weg terug naar huis.

Dat is ook precies de waarde van vakantie voor je werk. Niet de ontspanning, hoe fijn ook. Wel de ruimte waarin gedachten kunnen bovendrijven die je anders niet de ruimte geeft.

Het risico van te snel handelen na vakantie

Tegelijk schuilt daar het risico. Want zo’n vakantie-inzicht voelt vaak groots en urgent. Je komt terug en je weet het zeker. We moeten anders gaan werken. Dat ene proces moet op de schop. Of erger, je weet zeker dat je een andere baan wilt.

Mijn advies, na jarenlang dezelfde vakantie-ervaring, is om er precies niets mee te doen. In ieder geval niet meteen. Maak een notitie, schrijf een memo aan jezelf of stuur een mailtje aan je eigen mailadres. Laat het een week liggen. Soms twee. Als het inzicht na die tijd nog staat, dan is het de moeite waard. Dan kun je er een gesprek over voeren met je team, met je MT, met een collega. Vanuit die rust kun je kijken of het nodig is om er iets mee te doen.

Wat je in ieder geval niet wilt, is dat je collega’s jou de maandagochtend in de week na je vakantie aankijken alsof je een zonnesteek hebt opgelopen op het strand.

Patronen herkennen, geen incidenten

Wat me door de jaren is opgevallen, is dat de echt waardevolle vakantie-inzichten zelden over incidenten gaan. Ze gaan over patronen. Misschien merk je na je vakantie ineens hoe vaak hetzelfde gesprek terugkomt. Over rapportages die net niet kloppen. Over een proces dat op papier logisch is, maar waar collega’s in de praktijk omheen werken. Of over een systeem dat ooit handig leek, maar inmiddels vooral extra overleg oplevert. Dat zijn geen losse irritaties. Dat zijn signalen.

Voor managers is dat misschien wel de belangrijkste functie van vakantie. Het opladen is mooi meegenomen. De grootste opbrengst zit in het zicht krijgen op wat steeds terugkomt als je even afstand neemt. Dat is informatie die je in je gewone werkweek nooit krijgt, omdat je er middenin staat.

Gebruik de eerste week als buitenstaander

Er is nog iets aan de terugkeer dat de moeite waard is om op te merken. De eerste week kijk je opnieuw naar je werk, met andere ogen. Wat je tijdens je vakantie niet hebt gezien, valt je nu op. Een vergadering die te lang duurt. Een werkwijze die niet meer klopt. Een collega die anders in zijn vel zit dan voor de vakantie. Die week is een cadeau. Daarna ben je er weer zo aan gewend dat je het niet meer ziet.

Mijn tip: maak die eerste week aantekeningen. Niet om er meteen iets mee te doen, maar om de buitenstaanderblik vast te leggen voor het moment waarop je weer middenin zit. Want over een paar maanden, als je nadenkt over wat er anders moet, heb je een briefje van jezelf liggen waarin precies staat wat opviel toen je nog scherp keek.

Wat je vakantie-inzicht waard is

Vakantie levert vaak meer op dan een bruin kleurtje en een ontspannen hoofd. Soms levert het de ene gedachte op die je hele werkjaar een andere richting kan geven. De kunst is om die gedachte serieus te nemen, zonder er meteen naar te handelen.

Wat was jouw vakantie-inzicht van vorig jaar? En, eerlijk, wat heb je ermee gedaan?

Bij Andersom helpen we organisaties om zulke observaties te onderzoeken. Wat is een losse gedachte, wat is een patroon, en wie moet je erbij betrekken om er iets goeds mee te doen? Stap voor stap, met de mensen erbij. Neem gerust contact op om te sparren.